De Superheldenaanpak

Lessen in de klas

- Samenwerken en overleggen
- Leiden en volgen

Lessen in de speelzaal

"Interactie tussen kinderen
zichtbaar maken met
fysieke oefeningen."

Training van leerkrachten

"De leerkrachten kunnen de
superheldenaanpak toepassen
in de dagelijkse praktijk"

Preventief2019-08-14T12:18:28+01:00

Preventief

Wil je als school de superheldenaanpak gebruiken om kinderen zelfstandig keuzes te laten maken?
Wil je dat de leerkrachten dezelfde taal kunnen spreken bij conflicten op het schoolplein?
Wil je dat de kinderen keuzes hebben en kunnen toepassen om elkaar te helpen en/ of conflicten op te lossen?
Wil je dat de leerkrachten het eigenaarschap bij kinderen versterken door de keuzes voor superhelden dagelijks toe te passen?
Dan is de superheldenaanpak van Orka een geschikte vorm. De superheldenaanpak kan aangeboden worden van groep 1 tot en met groep 8.

Doelgroep
Leerkrachten in het basisonderwijs.

Werkwijze
Superhelden
De superhelden zijn keuzes die kinderen kunnen maken. Wat kun je zelf doen: opkomen voor jezelf, een slimme plek, relaxed reageren en negeren. Wat kun je voor een ander doen: elkaar helpen en elkaar aanspreken. Als een superheld niet werkt, meld je het bij de leerkracht.

Systeemtheorie
De werkwijze is gebaseerd op de systeemtheorie. Elk kind heeft een rol in de klas. Je kunt als leerkracht tijdens het samenwerken en bij ongewenst gedrag meerdere kinderen vanuit het systeem aanspreken. Bijvoorbeeld de dader, het slachtoffer of de omstanders. Daarnaast kun je kinderen ook een rol geven, zodat bijvoorbeeld kinderen uit de sterke middengroep meer ruimte gaan innemen.

Keuzes: autonomie en competentie
Om de eigen verantwoordelijkheid van kinderen te versterken, kun je als leerkracht elk gedrag vooraf in een keuze zetten en naar competentie vragen. Bijvoorbeeld: de kinderen reageren op elkaar tijdens de les. Autonomie: je praat alleen als je de beurt hebt. Iedereen die dat doet, kan straks meedoen met een spelletje. Competentie: wie kan nu het beste elkaar negeren?

Training leerkracht
De leerkracht en de trainer bepalen samen het doel voor elke les. Vervolgens worden de oefeningen uitgekozen die passen bij het doel. De leerkracht geeft twee oefeningen, en de trainer geeft 2 oefeningen. De leerkracht ontvangt tijdens de lessen directe feedback van de trainer over de keuzes die gemaakt worden. Daarnaast geven de trainer en leerkracht directe feedback aan de kinderen over de superhelden (keuzes) die gekozen worden.

Training kinderen
De kinderen worden getraind in de superhelden (keuzes). De superhelden kunnen ingeoefend worden tijdens rollenspel of oefeningen in tweetallen. Daarna worden oefeningen gekozen in groepjes of klassikale oefeningen, waarin de superhelden worden toegepast.

Instrumenten en documentatie
Ter voorbereiding van de Orka-lessen kan de leerkracht het volgende doen:
– Inputformulier invullen en mailen naar de trainer.
– Relatiediagram en vragenlijst welbevinden laten afnemen door de kinderen.

Programma
Workshop
De workshop wordt gegeven aan het leerkrachtenteam . Onderwerpen: superhelden, systeemtheorie en eigenaarschap bij kinderen versterken. Duur: 120 minuten. Klik hier voor meer informatie over de workshop.

Lessen
De trainer start de Orka-les in de klas, waar de superhelden worden besproken. Vervolgens worden de oefeningen gegeven door de trainer en leerkracht. Tijdens de oefeningen worden de superhelden en thermometer toegepast.

Training na afloop
Na elke les volgt een trainingsmoment voor de leerkracht. In dit gesprek wordt er teruggekeken naar de keuzes die gemaakt zijn door de leerkracht en kinderen. De volgende onderwerpen komen aan bod: competentie en autonomie van kinderen vergroten. Eigenaarschap bij kinderen versterken door feedback te geven over keuzes die gemaakt worden. Hoe geven we feedback over de keuzes die kinderen maken? Hoe wordt het stoplicht in de oefeningen verwerkt? Wat wordt het doel van de volgende les, en welke oefeningen worden gekozen?

Thema’s:
-Leiden en volgen: wie neemt de leiding in de klas? Elk kind oefent met een leidende en volgende rol.
-Overlegtijd: hoe werkt de groep samen als er één tactiek gekozen moet worden om een doel te halen?
-Samenwerken: is iedereen betrokken bij de opdracht? Hoe reageren kinderen als de samenwerking niet goed verloopt?
-Reageren op uitdagen: opkomen voor jezelf, de slimme plek, negeren en de relaxte manier.
-Initiatief nemen: hoe neem ik initiatief om actief deel te nemen aan elke oefening?
-Rollen in de klas: welke rollen zijn zichtbaar tijdens een groepsoefening? Zijn er voldoende positieve leidersrollen? Welke positieve rollen kunnen versterkt worden in de klas?

Transfer
Superhelden
De transfer wordt gemaakt doordat de leerkracht dagelijks de superhelden verwerkt in het lesgeven. Tijdens de lessen en vrije momenten kan de leerkracht de kinderen coachen om de goede keuze (superheld) te kiezen.

Oefeningen met interactie
De leerkracht verwerkt de oefeningen tijdens lesmomenten. Bijvoorbeeld: de kinderen gaan elke dag tijdens het eten en drinken op een andere plek in de klas zitten. De leerkracht geeft feedback over het proces. Hoe kiezen de kinderen een andere plek? Worden de vaste koppels uit elkaar gehaald? Wat kun je doen als je ziet dat iemand niet op een plek mag zitten?

Stoplicht
De transfer wordt gemaakt doordat de leerkracht dagelijks na elke pauze het stoplicht bespreekt met de kinderen. Vervolgens kan de leerkracht in gesprek met de kinderen die groen en oranje gescoord hebben.

Platform
Alle leerkrachten kunnen het Orka-platform gebruiken. In het platform staan video’s en hand-outs met oefeningen groepsvorming. Daarnaast kan het relatiediagram en vragenlijst tweemaal worden afgenomen. Tevens kan de leerkracht met twee beloningssystemen werken met een afspraak (gedragsregel) voor de klas.

Leerdoelen kinderen

Kennis
Kinderen kennen 9 superhelden.

Vaardigheden
Kinderen kunnen kiezen uit meerdere superhelden tijdens een oefening en vrije situaties.
Kinderen kunnen een keuze maken om anderen te helpen of aan te spreken tijdens een oefening en vrije situaties.

Leerdoelen leerkrachten

Kennis
Leerkrachten kennen de principes van de systeemtheorie.
Leerkrachten kennen 9 superhelden om de kinderen te coachen in het maken van de goede keuze (superheld).
Leerkrachten kennen de drie kleuren van het stoplicht.
Leerkrachten kennen vijf fasen van groepsvorming.
Leerkrachten weten wat de behoefte van een klas is in elke fase van groepsvorming.

Vaardigheden
Leerkrachten kunnen het stoplicht toepassen in de klas na elke pauze.
Leerkrachten kunnen directe feedback geven aan leerlingen over de keuzes die gemaakt worden:

  • De leerkracht kan tijdens een oefening of vrije situatie de bron aanspreken.
  • De leerkracht kan tijdens een oefening of vrije situatie het slachtoffer aanspreken.
  • De leerkracht kan tijdens een oefening of vrije situatie de omgeving aanspreken.

Leerkrachten kunnen oefeningen groepsvorming inzetten om superhelden te trainen.
Leerkrachten kunnen oefeningen groepsvorming inzetten om leerlingen met meerdere rollen te laten oefenen.
Leerkrachten kunnen oefeningen groepsvorming inzetten om leerlingen te coachen de goede keuze (superheld) te maken.